Conceptueel denken: wat is het en hoe herken je het?

Zijn conceptuele denkers lui en slordig
of juist geniaal?

Bij sommige personen wordt weleens gedacht dat ze lui, slordig of dom zijn. Maar het kan zijn dat er iets heel anders aan de hand is.

Wellicht kunnen de skills van deze personen zelfs weleens erg nuttig zijn. Het zou namelijk kunnen zijn dat deze personen conceptueel denken en daardoor ook extra creatief kunnen zijn!

Hoe werkt conceptueel denken? 

Lineair vs conceptueel

De meeste mensen zijn lineaire denkers en denken voornamelijk met hun linkerhersenhelft. Deze manier van denken is de norm in ons schoolsysteem en maatschappij.

Conceptueel denken gaat voornamelijk via je rechterhersenhelft. Deze manier van denken wordt vaak beelddenken genoemd. Conceptueel denken kenmerkt ook de denkwijze van mensen met het label AD(H)D, dyscalculie, dyslexie, hoogbegaafdheid en autisme. Niet iedereen met één van deze labels is een conceptueel denker.

Conceptueel denkers zijn goed in het leggen van verbanden, creatief denken, het verzinnen van nieuwe dingen en het bedenken van oplossingen. Ze denken van groot naar klein. Zo hebben ze eerst een oplossing voor een probleem en gaan daarna pas naar de details ervan kijken.

Doordat lineair en conceptueel denkers hun eigen logica volgen, resulteert dit er nogal eens in dat ze elkaar niet begrijpen en dat samenwerken moeilijk is. Daarnaast worden conceptueel denkers nogal eens aangezien voor domslordig of lui, dit komt omdat hun manier van denken niet in het schoolsysteem past. Dit kan erin resulteren dat ze zich onbegrepen en niet gezien voelen.

“Conceptueel denken is geen stoornis. Het is een eigenschap die gewoon minder vaak voorkomt, net zoals linkshandigen en roodharigen.”

Sterke en zwakke punten

Conceptueel denkers hebben een hoop kwaliteiten en talenten, waarvan een klein deel hieronder staat beschreven. Maar ze hebben echter ook hun zwakke kanten, die in het ergste geval kunnen leiden tot faalangst.

Sterke punten

  • Beschikken over veel creativiteit.
  • Hebben vaak een goed analytisch vermogen
  • Kunnen meerdere taken tegelijk uitvoeren
  • Velen hebben een sterk beeldend vermogen
  • Zijn goed in het zien van oorzaak en gevolg

Zwakke punten

  • Kunnen zich niet altijd op het hier-en-nu aansluiten, omdat ze vaak een aantal stappen vooruitdenken.
  • Moeite met het structureren van hun verhaal (zowel mondeling als schriftelijk), het vertellen van begin naar einde.
  • Vinden het lastig om gedetailleerd te lezen.

Conceptueel denken herkennen

Als je het idee hebt dat jezelf een conceptueel denker bent, dan kun je dit aan meerdere dingen herkennen. Maar het kan ook zijn dat je dit herkend bij iemand in je omgeving.

Conceptueel denken herkennen in je loopbaan

De loopbaan van veel conceptueel denkende volwassen wordt door het volgende gekenmerkt:

  • een opeenstapeling van cursussen en/of opleidingen;
  • ondanks dat je examenvragen/-stof makkelijk vind, toch een lagere score krijgen dat je had verwacht;
  • ingehaald worden door collega’s, omdat zij hun ideeën beter kunnen presenteren;
  • promoties mislopen terwijl je weet dat je het in je hebt;
  • mensen hebben tegen je gezegd dat je slordig, lui of dom was en dat je daar wat aan moest gaan doen;
  • zelf gaan geloven dat je slordig, lui of dom bent;
  • vinden dat je harder moet werken of een zwak karakter hebt, hoewel je eigenlijk wel weet dat er iets anders aan de hand is.

Kenmerken van conceptueel denken

Conceptueel denkers zijn vaak aan één of meer van de onderstaande kenmerken te herkennen:

  • een groot voorstellingsvermogen hebben;
  • houden van complexe zaken;
  • al met de volgende stap of oplossing bezig zijn terwijl anderen het probleem nog onderzoeken;
  • leren door te ervaren;
  • willen weten waarom dingen zijn zoals ze zijn en dus geen genoegen nemen met een antwoord zoals “het is nu eenmaal zo”;
  • concentratieproblemen;
  • faalangst;
  • steeds nieuwe vragen hebben;
  • sterk rechtvaardigheidsgevoel.

    Hoe kan conceptueel denken handig zijn op de werkvloer?

    Hoewel conceptueel denkers vaak niet gezien worden op de werkvloer en ze vaak als lui, slordig of dom worden bestempeld, zijn er toch een aantal skills die conceptueel denkers kunnen hebben die erg handig zijn op de werkvloer. Daarnaast zijn conceptueel denkers steeds belangrijker met de verandering van onze maatschappij, omdat we steeds creatiever moeten worden.

    De skills van conceptueel denken zijn zelf essentieel voor leiderschapsposities. Managers moeten er namelijk voor zorgen dat iedereen zijn werk doet en samen het doel van het bedrijf vervullen. Het is dus belangrijk dat ze “the bigger picture” in gedachten houden. De vijf meest belangrijke skills zullen we hieronder beschrijven.

    Wat kenmerkt conceptueel denken?

    Iemand die conceptueel denkt heeft vaak 5 eigenschappen. Deze eigenschappen staan hieronder beschreven:

    Analytisch

    Door het analytische vermogen van conceptueel denkers zijn zij in staat om te analyseren en evalueren of een bedrijf zijn doelstellingen bereikt en zich aan zijn bedrijfsplan houdt. Managers moeten kijken hoe alle afdelingen samenwerken, specifieke problemen opsporen en vervolgens beslissen welke stappen er ondernomen moeten worden.

    Communicatie

    Omdat een conceptueel denkend persoon snel oplossingen ziet voor problemen en vaak zelfs meerdere oplossingen, kunnen zij deze oplossingen ook goed delen met anderen. Omdat ze zelf de oorzaak en de oplossingen zien voor een probleem kunnen zij dit effectief bespreken met mensen op alle niveaus in het bedrijf. Daarnaast kunnen ze vaak ook goed luisteren, waardoor ze goed kunnen luisteren en rekening houden met de behoeften van de werkgevers voordat ze een actieplan opstellen.

    Creatief denken

    Mensen die conceptueel denken zijn ook zeer creatief. Hierdoor zijn ze goed in oplossingen bedenken en problemen abstract te maken. Ze denken buiten de kaders en zijn open minded. Bij het oplossen van een probleem kunnen ze zich ook goed indenken hoe verschillende afdelingen binnen het bedrijf samenwerken en hoe het probleem binnen die samenwerking opgelost kan worden.

      Oplossingsgericht

      Zoals in de vorige punten al naar voren kwam is een persoon die conceptueel denkt er oplossingsgericht. Zodra iemand een probleem waarneemt, zal een conceptueel denker de situatie direct analyseren en het probleem identificeren. Vervolgens zal hij beslissen hoe dat probleem opgelost moet worden. Conceptueel denkers zijn dan ook erg goed in het nemen van sterke en snelle beslissingen die resultaten zullen opleveren.

      Leiderschap

      Bij conceptueel denken zitten vaak ook sterke leiderschapsvaardigheden, waarmee ze werknemers en werkgevers kunnen overtuigen om hun visie voor het bedrijf te volgen. Hierdoor kunnen ze anderen inspireren om hen te vertrouwen en te volgen.

      Ben je nou benieuwd hoe je conceptueel denken in de arbeidsmarkt kan inzetten? Kijk dan eens bij De Nationale Beroepengids.

      Gerelateerde artikelen

      Design Thinking

      Design Thinking

      Design Thinking: misschien heb je er nog nooit van gehoord, maar je bent er wel degelijk toe instaat!

      Lees meer

      Een tip of zelf een tof artikel geschreven?

      Wij komen graag met je in contact. Laat hier onder je gegevens achter.

      5 + 4 =

      Service design nieuws in je inbox?

      Schrijf je in voor onze maandelijkse nieuwsbrief over service design.

      Je hebt je succesvol aangemeld