Marktconsultatie · de markt aan tafel, voordat het bestek vastligt
Marktconsultatie: een gesprek met de markt dat je keuze beter maakt
Een marktconsultatie is het raadplegen van marktpartijen in de voorbereiding van een aanbesteding. Wat wij vaak zien: de aanbestedende dienst weet zelf nog niet goed wat ze wil ophalen. De consultatie wordt dan vooral een moment om de komende aanbesteding aan te kondigen, en de opbrengst heeft nauwelijks invloed op de keuzes. Daarom begint een zinvolle consultatie bij de vraag met welk doel je de markt erbij haalt.
- Intern is nog niet duidelijk wat je de markt eigenlijk wilt vragen.
- De bijeenkomst is vooral een presentatie van de aanbesteding die eraan komt.
- Marktpartijen zijn voorzichtig met wat ze zeggen, en de opdrachtgever ook.
- Na afloop weet niemand precies wat er met de antwoorden is gedaan.
Wat is een marktconsultatie?
Met een marktconsultatie haal je kennis op uit de markt voordat je aanbesteedt: wat is haalbaar, welke oplossingen zijn er, waar zitten de risico's, en wat betekent dat voor planning en prijs. De consultatie is vormvrij: je kiest zelf of je werkt met een vragenlijst, gesprekken of een sessie. Marktpartijen kunnen er geen rechten aan ontlenen.
Marktverkenning of marktconsultatie?
Vaak doe je eerst een verkenning, en pas daarna een consultatie als je weet wat je wilt vragen.
Waarom het vaak tegenvalt
Markt en overheid bewegen bij een consultatie voorzichtig langs elkaar heen. De aanbestedende dienst wil geen partij een voorsprong geven. Marktpartijen willen hun kansen in de aanbesteding niet verspelen, en houden hun beste ideeën liever voor zich. Vanuit ieders positie is dat logisch. Alleen geven ze elkaar zo zelden echt nieuwe inzichten.
Het gevolg kennen veel inkopers en projectleiders: een verplicht nummer, met teleurstelling achteraf. Het gaat ook weleens goed, maar dat is eerder de uitzondering dan de regel. Het verschil zit meestal in de voorbereiding: wist de dienst wat ze wilde weten, en heeft ze dat ook gezegd?
Welke spelregels gelden?
Ook bij een marktconsultatie gelden de aanbestedingsbeginselen: gelijke behandeling en non-discriminatie, transparantie en proportionaliteit. In de praktijk betekent dat: alle partijen krijgen dezelfde informatie, je legt vast wat je deelt en ophaalt, en geen partij krijgt door de consultatie een voorsprong in de aanbesteding.
Dit is geen juridisch advies. Voor de regels, zie de handreiking voor het organiseren van marktconsultaties van PIANOo, of overleg met jullie inkoop- of aanbestedingsjurist.
Zo maak je de consultatie zinvol
Welke keuzes liggen er nog open, en welke informatie heb je nodig om ze goed te maken? Kies daaruit de vragen die alleen de markt kan beantwoorden. Wat je zelf kunt uitzoeken, hoef je de markt niet te vragen.
Betrek de markt als er nog iets te kiezen valt. Ligt de aanpak al vast, dan wordt de consultatie een presentatie.
Vertel marktpartijen met welk doel je ze raadpleegt en wat je met hun antwoorden doet. Dan weten ze wat ze kunnen inbrengen, en hoe open ze kunnen zijn. Met dezelfde informatie en spelregels voor iedereen.
Leg vast welke keuze door de consultatie is veranderd of bevestigd, en koppel dat terug aan de deelnemers.
Wat wij doen
Wij beginnen bij het doel. Samen met jullie team bepalen we welke keuzes er nog openliggen, en welke informatie de markt daarvoor kan leveren. Daarna ontwerpen we de vragen en de vorm, begeleiden we de gesprekken of sessies met marktpartijen, en vertalen we de opbrengst naar die keuzes. De inhoud en de aanbestedingsprocedure blijven bij jullie en jullie inkoopadviseurs; wij zorgen dat de vragen scherp zijn en dat de antwoorden in de keuze terechtkomen.
Uit de praktijk
Bij de vaarweg Lemmer–Delfzijl van Rijkswaterstaat brachten teamsessies eerst de versnipperde kennis van de afdelingen samen. Met vier scenario's en een afwegingskader kozen de deelnemers samen een scenario voor de beheersstrategie. Dat gekozen scenario legden we daarna in een marktconsultatie voor aan de markt.
De eerste stap
- Omvang
- Afhankelijk van de vorm: van het voorbereiden van de vragen tot het begeleiden van een reeks gesprekken of sessies met marktpartijen.
- Daarna weet je
- Wat de markt haalbaar vindt, waar de risico's zitten, en welke keuze je daarmee onderbouwd kunt maken.
Het begint altijd met een kosteloos gesprek van een half uur. Daarna krijg je een voorstel met omvang, planning en prijs.
Veelgestelde vragen
Wat is een marktconsultatie?
Een marktconsultatie is het raadplegen van marktpartijen in de voorbereiding van een aanbesteding. Je verzamelt kennis over wat haalbaar is, welke oplossingen er zijn en waar de risico’s zitten, voordat de aanbestedingsstukken vastliggen.
Wat is het verschil tussen een marktverkenning en een marktconsultatie?
Bij een marktverkenning zoek je zelf informatie op, bijvoorbeeld via deskresearch, zonder in gesprek te gaan met de markt. Bij een marktconsultatie ga je wél in gesprek: je stelt marktpartijen vragen en laat ze meedenken.
Is een marktconsultatie verplicht?
Nee. Een marktconsultatie is vormvrij: de aanbestedende dienst bepaalt zelf of en hoe ze die organiseert. Wel gelden de aanbestedingsbeginselen.
Wat zijn de aanbestedingsbeginselen?
Gelijke behandeling en non-discriminatie, transparantie en proportionaliteit. Bij een marktconsultatie betekent dat onder meer: alle partijen krijgen dezelfde informatie, en geen partij krijgt een voorsprong in de aanbesteding.
Kunnen marktpartijen rechten ontlenen aan een marktconsultatie?
Nee. Meedoen aan een marktconsultatie geeft geen recht op de opdracht, en de aanbestedende dienst is niet verplicht daarna ook aan te besteden.
Wanneer doe je een marktconsultatie?
Als er nog iets te kiezen valt, en je weet welke informatie je nodig hebt om die keuze te maken. Te vroeg levert vooral algemene antwoorden op. Te laat wordt het een presentatie van een aanbesteding die al vastligt.
Waarom levert een marktconsultatie vaak weinig op?
Meestal omdat het doel niet duidelijk is. De aanbestedende dienst weet zelf nog niet goed wat ze wil ophalen, en marktpartijen zijn voorzichtig met wat ze zeggen. Bepaal daarom vooraf welke keuzes nog openliggen en welke informatie je daarvoor nodig hebt, en vertel de markt waarom je ze raadpleegt.
Staat er een marktconsultatie op de planning?
Een half uur, online of live. Vertel wat je wilt aanbesteden en waar je nog over twijfelt, dan kijken we samen naar de opzet.